Εκπαιδευτική Δράση Πολιτιστικό Τοπίο

Α. Γενικά Στοιχεία

Τα πολιτιστικά τοπία ορίζονται από την Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (2005) ως ξεχωριστές γεωγραφικές περιοχές που «αντιπροσωπεύουν τη σύζευξη φύσης και ανθρώπου». Πρόκειται για περιοχές που αντικατοπτρίζουν την αλληλεξάρτηση ανθρώπινων κοινωνικών δομών με συσχετιζόμενα οικολογικά συστήματα, απεικονίζοντας την εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας κατά την πάροδο του χρόνου, υπό την επίδραση των φυσικών περιορισμών και δυνατοτήτων που παρουσιάζει το φυσικό τους περιβάλλον. Τα πολιτιστικά τοπία είναι ζωντανά τοπία, που αλλάζουν με τον ίδιο ρυθμό με τον οποίο ο πολιτισμός, το κλίμα και ο φυσικός περίγυρος αλλάζουν εντός και γύρω από αυτά. Ο δυναμικός αυτός χαρακτήρας του πολιτιστικού τοπίου εκφράζει, έτσι, τις αξίες των ανθρώπων που το διαμόρφωσαν και που συνεχίζουν να ζουν σε αυτό, αφού διαμορφώνεται μέσω δύο διαφορετικών, αλλά διασυνδεμένων διαδικασιών: μιας φυσικής διαδικασίας ανάπτυξης και αλλαγής στοιχείων του τοπίου και μιας κοινωνικής και ιστορικής διαδικασίας που «επιβάλλεται» στο τοπίο μέσω της ανθρώπινης βούλησης.

Καταυτόν τον τρόπο, ένα τοπίο χαρακτηρίζεται και προστατεύεται ως πολιτιστικό, με γνώμονα τα αυθεντικά και μοναδικά στοιχεία κληρονομιάς που απαντώνται σε αυτό σαν ανθρώπινες παρεμβάσεις στον περιβάλλοντα χώρο που έχουν πλέον ενσωματωθεί στη συλλογική μνήμη ενός τόπου συνδέοντας το παρελθόν στο οποίο δημιουργήθηκαν, με το παρόν στο οποίο αποτελούν δείγμα ιστορικότητας, και το μέλλον, στο οποίο θα προβάλλουν τις αξίες που απέκτησαν στο πέρασμα του χρόνου. Ακολούθως, η ένταξη πρακτικών, συστημάτων, παραδόσεων και λειτουργιών στο σήμερα συμβάλει στην ενεργοποίηση των πολιτιστικών αυτών τοπίων, διαφυλάσσοντας ζωντανή την υλική και άυλη πολιτιστική κληρονομιά ενός τόπου, προστατεύοντας και αναδεικνύοντας όψεις της τοπικής κοινωνίας με ιδιαίτερη πολιτιστική αξία.

Η αδιάρρηκτη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ τοπίου και παρατηρητή μπορεί να οδηγήσει και σε οικονομική ανάπτυξη μιας και το τοπίο αποτελεί βασικό συστατικό στοιχείο της Ελληνικής φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, και αναπόσπαστο τμήμα του τουριστικού προϊόντος σε όλες τις μορφές τουρισμού. Εφόσον διαφυλαχθεί, διαχειριστεί και σχεδιαστεί με τα χαρακτηριστικά μιας βιώσιμης 'πράσινης' ανάπτυξης, βασισμένη σε μια ισορροπημένη και αρμονική σχέση μεταξύ κοινωνικών αναγκών, οικονομικής δραστηριότητας και περιβάλλοντος, το πολιτιστικό τοπίο διασφαλίζει την τοπική ταυτότητα και προάγει την ανθρώπινη ευημερία.

Β. Εκπαιδευτικό Σενάριο

Ενθαρρύνεται η χρήση του κινητού τηλεφώνου για λήψη φωτογραφιών καθόλη τη διάρκεια των πεζοπορικών διαδρομών. Στάσεις σε προκαθορισμένα σημεία δίνουν τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να κρατήσουν εικόνες επιλέγοντας κάδρο και σύνθεση.

Πρίν την έναρξη της εκάστοτε πορείας, δημιουργούνται ομάδες στις οποίες αναθέτουμε τη συλλογή εικόνων διαφορετικού ανθρώπινου αποτυπώματος στο φυσικό περιβάλλον. Ξωκλήσια, Σύρματα, μάντρες και άλλου είδους αποθηκευτικοί χώροι, στέρνες και πηγάδια, είναι κάποια μόνο από τα θέματα που ζητείται από την κάθε ομάδα να απαθανατίσει. Οι συμμετέχοντες μοιράζονται τις καλύτερες φωτογραφίες μεταξύ τους ,δημιουργόντας έναν κοινό φάκελο αναφοράς.