Εκπαιδευτική Δράση Προσανατολισμού

Α. Γενικά Στοιχεία

Η χαρτογραφία είναι αρχαία τέχνη, αφού, ήδη από τον καιρό των Φαραώ, υπήρχε η ανάγκη οριοθέτησης των καλλιεργήσιμων εκτάσεων γύρω από το Νείλο μιας και λόγω των συχνών υπερχειλίσεων του ποταμού οι πέτρινες στήλες που σηματοδοτούσαν τα όρια της κάθε έκτασης θάβονταν κάτω από τη λάσπη κάνοντας δύσκολή τη δίκαιη ανακατανομή του διαθέσιμου εδάφους στους καλλιεργητές. Ο Πτολεμαίος (100-170), βιβλιοθηκάριος στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, περιέγραψε τις μεθόδους απεικόνισης που είχαν κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί στη χαρτογράφηση και σχεδίασε τους πρώτους χάρτες του ως τότε γνωστού κόσμου. Το έργο αυτό, που χάθηκε κατά ένα μεγάλο μέρος του μέσα στους αιώνες, ανακαλύφθηκε ξανά στα τέλη του Μεσαίωνα χάρις σε Αραβικές κυρίως μεταφράσεις.

Τα μεγάλα ναυτικά ταξίδια και οι εξερευνητικές αποστολές του 15ου αιώνα έφεραν μεγάλες αλλαγές στο σχεδιασμό των παγκόσμιων χαρτών. Επιστρέφοντας στη βάση μετά το επίπονο ταξίδι τους, οι μεγάλοι εξερευνητές του παρελθόντος ανακαλούσαν πολύτιμες πληροφορίες τις οποίες χρησιμοποιούσαν οι χαρτογράφοι της εποχής για να σχεδιάσουν όλο και πιο λεπτομερείς χάρτες. Τον 18ο αιώνα οι επιστημονικές αποστολές των Γάλλων στην Λαπωνία και το Περού επιβεβαίωσαν την υπόθεση του Newton ότι ο κόσμος μας έχει το σχήμα σφαίρας πεπλατυσμένης στους πόλους, προκαλώντας έτσι τη γέννηση της μοντέρνας Χαρτογραφίας, αφού, μέσω αυτών των αποστολών αποκτήθηκε η αυστηρή μαθηματική βάση που απαιτεί η δημιουργία χαρτών ορθής κλίμακας και μεγάλης ακρίβειας.

Στις μέρες μας οι μέθοδοι και τα επιστημονικά όργανα έχουν αλλάξει ριζικά. Τα κινητά τηλέφωνα που έχουμε στην κατοχή μας ανταλλάσσουν σήματα με εξειδικευμένους δορυφόρους του Παγκόσμιου Συστήματος Θεσιθεσίας (Global Positioning System) και παρέχουν άμεσα τις συντεταγμένες της γεωγραφικής μας θέσης. Χάρις σε αυτή την άμεση πρόσβαση στην πληροφορία, οι πεζοπόροι μπορούν μεταξύ άλλων και να λειτουργούν σαν ερασιτέχνες τοπογράφοι, εξερευνώντας ένα γεωγραφικό τόπο διεξοδικά.  

Β. Εκπαιδευτικό Σενάριο

Φτάνουμε στο Κάστρο και κάνουμε μεγάλη στάση. Μετά από ξεκούραση, αρχίζουμε τη δράση σε σκιερό μέρος. Απλώνουμε έναν έντυπο χάρτη και με τη βοήθεια της μηδενισμένης πυξίδας μας τον προσανατολίζουμε. Δείχνουμε στους συμμετέχοντες τον τρόπο να βρίσκουν το αζιμούθιο συγκεκριμένης θέσης, και τους αναθέτουμε την 1η Άσκηση. Εν συνεχεία εξηγούμε τον τρόπο να εντοπίζουν θέση όταν δίνεται το αζιμούθιο και εκτελούμε την 2η Άσκηση. Μαζευόμαστε όλοι γύρω από κοινό έντυπο χάρτη και ξεκινάμε την 3η Άσκηση.

Γ. Υποστηρικτικό Υλικό

1. Αφού εντοπίσετε στο χάρτη τις παρακάτω τοποθεσίες, να τις στοχεύσετε με την πυξίδα σας και να βρείτε το αντίστοιχο αζιμούθιο με κέντρο το Κάστρο:

Βάνι – Παναγία Τουρλιανη – Μανδράκια

(272 – 172 – 70)

2. Χρησιμοποιήστε την πυξίδα σας ώστε να στοχεύσετε σωστά τα παρακάτω αζιμούθια. Στη συνέχεια, με αναφορά στο χάρτη σας, δώστε ένα όνομα τοποθεσίας ως τον πιθανό στόχο:

18 – 298 – 196

(Φυροπόταμος – Φουρκοβούνι – Προφήτης Ηλίας)

3. Τοποθετήστε από μια πινέζα στο χάρτη σας στις τοποθεσίες Κάστρο, Βάνι και Φουρκοβούνι. Δημιουργήστε με νήμα γωνία με κορυφή το Κάστρο και εντός του πεδίου που σχηματίζεται τοποθετήστε 38 χαλίκια μικρού μεγέθους. Σηκώστε το βλέμμα και, κοιτάζοντας την είσοδο του φυσικού κόλπου της Μήλου, φανταστείτε τα 38 πλοία των Αθηναίων να πλησιάζουν με σκοπό τον ναυτικό αποκλεισμό του νησιού. Στοχεύστε τον Προφήτη Ηλία και σκεφτείτε τι μήνυμα θα στέλνατε στο στόλο σας.